|
|
Rękopis królewski
|
1) Zygmunt I Stary, król polski, nakazuje szlachcie i duchownym, mającym w Płocku nieruchomości podlegające prawu miejskiemu, sprzedać je mieszczanom lub ponosić wszelkie ciężary na rzecz miasta oraz poleca staroście, aby dopilnował tego.
2) Zygmunt August, król polski, nadaje Płockowi prawo pobierania czynszów i egzekwowania wszelkich powinności na rzecz miasta od duchowieństwa i szlachty kupujących nieruchomości na jego terenie i pod jego murami.
|
|
Domy libertowane, czyli zwolnione ze wszelkich opłat i świadczeń na rzecz miasta, wyłączali spod sądu miejskiego książęta płoccy (zwłaszcza Władysław), a także niekiedy pozwalali na prowadzenie w nich wyszynku i handlu. Takie domy nie przynosiły dochodów miastu, z racji zwolnienia od opłat miejskich były konkurencją dla rzemieślników płockich, a także piwnicy miejskiej, ponieważ sprzedawano w nich piwo wiejskie oraz gatunki przywożone z innych miast
Miasto starało się walczyć z libertacjami i w 1515 r. zażądało zobowiązania od duchownych nabywających nieruchomości, że nie będą się uchylać od sądownictwa miejskiego i należnych czynszów. Władze miasta uzyskały od króla Zygmunta I Starego w 1521 r. zakaz wykonywania rzemiosła i handlu w Płocku dla osób nieposiadających obywatelstwa miejskiego. Ten sam władca w 1530 r. zarządził, aby szlachta i duchowieństwo, będący właścicielami domów w Płocku, ponosili ciężary na rzecz miasta lub sprzedali mieszczanom swe nieruchomości.
Jednak nadal dawne libertacje były potwierdzane (karczmy Garwaskich i Dąbrowskiego), a nowe wydawane – w 1539 r. Barbara Kościelecka, żona wojewody płockiego, uzyskała libertacje dla dwóch swoich ogrodów, król Zygmunt August zaś libertował dom należący do medyka królowej Bony Jakuba, archidiakona łowickiego i kanonika płockiego.
Kiedy w 1550 r. pozwolono szlachcie kupować domy w miastach pod warunkiem ponoszenia ciężarów, Płock od razu w tym samym roku uzyskał od króla pozwolenie na egzekwowanie tego prawa [link do 29], ale w praktyce okazało się to niewykonalne. W związku z tym władze miejskie wystarały się u Zygmunta Augusta o potwierdzenie prawa z 1530 r., co udało się osiągnąć w 1556 r.